1. Đặc tính sinh học và Cơ chế gây bệnh
Bệnh cháy lá khô cành do nấm Rhizoctonia solani gây ra là một bệnh hại phổ biến trên nhiều loại cây trồng như sầu riêng, lúa, rau màu, cây ăn trái và cây công nghiệp.
Trên cây sầu riêng: Lá xuất hiện vết đốm loang lổ như bị xói nước sôi/dầu nóng (đốm phỏng dầu); nhiều lá bị bệnh dính kết lại với nhau tạo thành ổ giống hình tổ kiến (cháy lá tổ kiến)
Trên các cây trồng khác: Gây lở cổ rễ/chết gạt cây con (cà, ớt); đốm vằn tạo vết loang sọc nâu vàng ở bẹ và lá (lúa, bắp); rụng lóng tháo đốt, bên trong ruột có màu nâu đỏ (tiêu); đốm nâu đỏ trên lá (lục bình)
Nấm Rhizoctonia solani tồn tại chủ yếu ở dạng hạch nấm trong đất hoặc tàn dư thực vật. Trong điều kiện ẩm độ cao và nhiệt độ thích hợp (25–30°C), hạch nấm nảy mầm phát triển thành các sợi tơ nấm, lây lan theo dòng nước hoặc đụng chạm trực tiếp qua các lá/cành sát mặt đất. Tơ nấm tiết ra các enzyme phân hủy vách tế bào thực vật, đan kết các lá bệnh lại với nhau (tạo hiệu ứng lá dính thành chùm như tổ kiến) và làm khô chết cành non.
2. Hoạt chất đăng ký đặc trị nấm bệnh Rhizoctonia solani
Nhóm hoạt chất hóa học và sinh học được Cục Bảo vệ thực vật cấp phép sử dụng để quản lý nấm Rhizoctonia solani trên lúa, sầu riêng và các loại cây trồng khác bao gồm:
2.1 Hoạt chất sinh học kháng sinh
- Validamycin, Kasugamycin, Ningnanmycin: kiềm hãm sự phát triển của sợi nấm làm vết bệnh mau khô, kích kháng sinh sinh học phòng ngừa lây lan.
2.2 Nhóm SDHI (FRAC 7) – Thế hệ mới
- Hoạt chất Thifluzamide Hoạt chất nội hấp, chuyên sâu đặc trị nhóm nấm mẫn cảm Rhizoctonia solani, ngăn chặn quá trình hô hấp của nấm, thời gian bảo vệ kéo dài
- Hoạt chất Fluopyram, Fluxapyroxad, Penthiopyrad, Isopyrazam: có phổ tác dụng rất rộng, phòng trị cùng lúc nhiều loại nấm bệnh (thán thư, phấn trắng, rỉ sắt, chóp lá, Rhizoctonia)
2.3 Nhóm Azole Ức chế tổng hợp Ergosterol
- Nhóm Triazole
- Đại diện: Hexaconazole, Difenoconazole, Propiconazole, Tebuconazole, Triticonazole.
- Đặc tính: Lưu dẫn 2 mặt lá và di chuyển toàn thân cực mạnh. Khô vết bệnh cực nhanh, thời gian hiệu lực kéo dài.
- Nhóm Imidazole
- Hoạt chất Prochloraz tiếp xúc kết hợp thấm sâu và thấm sâu mô lá Prochloraz (đặc biệt khi được bào chế ở dạng EW, SE) có độ an toàn khá cao với cành, lá non và đọt non.
2.4 Nhóm Strobilurin (FRAC 11)
- Hoạt chất Azoxystrobin: Nội hấp, lưu dẫn 2 mặt lá, vừa tiêu diệt bào tử nấm vừa giúp xanh lá.
- Hoạt chất Trifloxystrobin: Thường phối hợp chung với Tebuconazole.
2.5 Nhóm hoạt chất tiếp xúc / Phòng ngừa phổ rộng:
- Mancozeb / Propineb: Phun phòng ngừa tạo màng bảo vệ bề mặt lá, bổ sung vi lượng Kẽm/Mangan giúp cứng lá.
- Gốc Đồng (Copper Hydroxide, Copper Oxychloride, Nano Đồng): Tác dụng tiếp xúc, tẩy rửa vết bệnh và sát trùng.
- Hoạt chất Chlorothalonil: chặn đứng quá trình nảy mầm của bào tử Rhizoctonia solani ngay từ khi bào tử vừa tiếp xúc với bề mặt lá hoặc cành
3. Biện pháp quản lý kỹ thuật tổng hợp (IPM)
- Tỉa cành tạo tán: Cắt bỏ các cành sà sát mặt đất (cành la) và cành tăm bên trong tán để tạo độ thông thoáng, triệt tiêu môi trường ẩm ướt của nấm.
- Vệ sinh tàn dư: Gom nhặt các chùm lá dính bệnh rụng xuống đất đem ra khỏi vườn tiêu hủy, tránh để bào tử lây lan theo nước tưới/mưa.
- Cân đối dinh dưỡng: Hạn chế dư thừa đạm hóa học trong mùa mưa; bổ sung canxi và Trung-Vi lượng để làm dày vách tế bào lá.
4. BỘ SẢN PHẨM MKA ĐẶC TRỊ NẤM Rhizoctonia solani
- Ningna MKA hoạt chất kháng sinh Ningnanmycin 4%, liều dùng 450ml/phuy 200 lít
- Thimide MKA hoạt chất Thifluazamide 240g/l, liều dùng: Phun: 120-240ml/200l; Tưới: 240ml/400-600l
- Proraz MKA hoạt chất Prochlozaz hàm lượng cao 45%, liều dùng 240ml/phuy 200 lít
- Chloro MKA hoạt chất Chlorothalonil 500g/l và Hexaconazole 55g/l, liều phun 240ml/phuy 200 lít
- Dosuka MKA Hoạt chất gốc đồng Oxine Copper 30% và hoạt chất kháng sinh Kasugamycin 3%, liều phun 120ml/phuy 200 lít
- Hexa 11 MKA hoạt chất hexaconazole hàm lượng cao 11%, liều phun 300-400ml/phuy 200 lít
- Phối trộn thêm chất phụ trợ Thấm sâu loang trải MKA tăng hiệu quả bám dính loang đều thuốc bảo vệ thực vật, phòng trị hiệu quả hơn, đặc biệt vào mùa mưa, liều phun 1 chai 50ml cho 1 phuy 200 lít
4. Lưu ý kỹ thuật
- Phối trộn: Để gia tăng hiệu quả diệt Rhizoctonia solani khi bệnh đã bùng phát mạnh hoặc quản lý phổ rộng hơn (kết hợp cả Phytophthora), có thể phối hợp các hoạt chất có cơ chế khác nhau để tăng hiệu quả phòng trị.
-
Tránh lạm dụng: Luân phiên hoạt chất giữa các cử phun (như dùng luân phiên với Validamycin hay nhóm SDHI) để tránh tình trạng nấm Rhizoctonia solani bộc phát cơ chế kháng thuốc
Bệnh cháy lá, luộc lá, cháy lá tổ kiến diễn biến nhanh, ngay chết khô cành và có xu hướng lây lan mạnh khi gặp thời thiết thuận lơi. Vì vậy khi thấy vết bệnh quý bà con cần nhanh chóng cách ly vị trí bệnh và tiến hành phun phòng trị toàn vườn để giảm thiểu rủi ro. Liên hệ về CuahangMKA qua Số điện thoại hoặc Zalo bên dưới để đặt mua hoặc cần thêm thông tin về các sản phẩm.